دات نت نیوک

مقالات پژوهشی

مقالات پژوهشی

آناتومی دندان، پوسیدگی دندان و پیشگیری

آناتومی دندان، پوسیدگی دندان و پیشگیری

دندان ها از دو قسمت تاج و ریشه تشکیل شده اند که تاج خود از دو قسمت مینا و عاج تشکیل شده است،قسمت درونی تاج را عاج می نامند که خیلی محکم نیست و در مقابل پوسیدگی مقاومت چندانی از خود نشان نمی دهد،قسمت بیرونی  
تاج را مینا گویند که سخت ترین عضو بدن و مقاوم در مقابل پوسیدگی است.

ریشه هم از دو قسمت تشکیل شده اند، قسمت درونی را عاج و قسمت بیرونی را سمان گویند. عاج وسمان در مقابل پوسیدگی مقاوم نبوده، بسیار ضعیف می باشند. تا زمانی که عواملی مانند پوسیدگی ،ضربه ویا عفونت باعث از بین بردن عروق و اعصاب دندان ها نشوند ان ها زنده بوده ،به تحریکات مختلف از قبیل سرماو گرما جواب می دهند. ولی چنانچه عوامل ذکر شده باعث از بین بردن اعصاب و عروق شوند، دندان ها نکروز می شوند یا اصطلاحا دیگر زنده نیستند،اما این به منزله این نیست که قدرت وکار آیی ندارند،دندان ها کماکان وظیفه خود را که همانا جویدن ،صحبت کردن وحتی زیبایی است را به خوبی انجام داده ،فقط به تحریکات جواب نمی دهند وبسیار شکننده خواهند بود.
لازم به یاد آوری است که د ندا ن ها همواره تمایل به رویش دارند چه زنده ، چه مرده بنابراین چنانچه دندانی در موقعیتی قرار گیرد که مانعی برای رویش نداشته باشد از جایگاه خود خارج شده ،به سمت فک مقابل حرکت می کند.
تنها عامل مانع رویش یک دندان، دندان رو به روی آن است.

دندان ها بسته به موقعیت قرار گرفتن آنها در فک شکل های خا صی دارند،مثلا در قسمت های خلفی دارای سطوح جونده وسیع با شیار ها و بر آمدگی هایی می باشند که کاسب نامیده می شوند. ودر د ند ان های قدامی دارای لبه های تیز می باشند که وظیفه اصلی آن ها برش وبریدن غذا می باشد.هر چه سطح جونده د ند ان ها عمیق تر باشد ضریب پوسیده شدن آن ها بیشتر می باشد زیرا دسترسی و تمیز کردن آن نواحی مشکل تر می باشد.
دند ان ها از نظر قرار گیری در دهان دارای یک نظمی خاص می با شند، که این نظم را در هر فک مشاهده می کنیم، روابط دو فک هم دارای نظم خاصی می باشد،چنانچه این نظم وترتیب قرار گیری دچار مشکل شوند حتما بایستی درمان صورت پذیرد.

سطوح دندانی :

۱-سطح داخل دندان : نواحی مجاور زبان یا کام که به آن در فک پایین لینگوال ودر فک بالا پالاتال گویند.
۲-سطح خارجی دندان :نواحی مجاور لب یا لپ که باکال یا لیبیال نامیده می شود.
۳-سطح جونده :که در قسمتهای خلفی اکلوزال و لبه تیز دند ان های جلو را ،انسیزال گویند.
 4-سطح جانبی : نواحی که در مجاورت دند ان های جلو می باشند را مزیال می گویند.
۵-سطح جانبی: نواحی که در مجاورت دندان عقب می باشند را دیستال می گویند.

 پلاک دندانی چیست؟
پلاك باكتريايي يا پلاك دندان ها ماده اي سفيد رنگ و خميري است كه پس از صرف غذا و هرگونه خوراكي روي دندان ها ايجاد مي شود. باكتري ها بي وقفه در محيط دهان رشد كرده بنابر اين پلاك دندان ها مشكلاتي را براي تمام محيط دهان به وجود مي آورد.
 پلاك دندان ها به ويژه از پروتئين هاي موجود در بزاق، باكتري ها ، مواد سمي و باقيمانده مواد غذايي  تشكيل شده و به طور مداوم ايجاد مي شود. اگر پلاك دندان ها روزانه تميز نشده و از بين نرود تبديل به جرم دندان مي شود.
از بين بردن پلاك دندان ها در هنگام تشكيل شدن  امري ضروري است. اين ماده در واقع اسيدهايي را توليد مي كند كه به دندان ها و لثه حمله مي كنند. اين اسيدها روي ميناي دندان اثر گذاشته ، لثه ها را مجروح كرده و عامل اغلب كرم خوردگي‌ها و بيماري هاي دهان و دندان است.
براي رهايي از پلاك دندان بايد پس از غذا خوردن حداقل دو بار در روز به مدت سه دقيقه  دندان ها را با یک خمیردندان مناسب به خوبي مسواك زد. همچنین استفاده از نخ دندان  برای برداشت پلاک میکروبی از فضاهای بین دندانی و دهان شویه جهت برداشت پلاک میکروبی از فضاهایی که دسترسی مسواک به آنها ممکن نیست توصیه می شود.
پوسیدگی دندان چیست؟
پوسیدگی دندان بیماری عفونی قابل انتقالی است که با فعالیت میکروب ها در سطح دندان آغاز می‌شود و در ساختمان آن پیشرفت می‌کند. برای ایجاد پوسیدگی، مواد قندی هم باید در دسترس میکروبها باشند تا عامل خراب کننده ساختمان معدنی، یعنی اسید تولید گردد. در واقع پوسیدگی دندان تخریب بافتهای سخت دندان است. وقتی یک بیماری در اثر فعالیت میکروبها ایجاد شود آن را بیماری عفونی می‌نامند. و اگر بیماری بتواند از محلی به محل دیگر منتقل شود آن را بیماری قابل انتقال می‌گویند. با تعریفی که از پوسیدگی دندان شد، می‌فهمیم که پوسیدگی می‌تواند از یک دندان به سایر دندانها سرایت کند.

محلهای شایع پوسیدگی 

 

 
•    محلهای شایع پوسیدگی شیارهای سطح جونده:سطح جونده دندانهای آسیا شیارهای باریک و عمیقی دارد که محیط مناسبی برای زندگی و رشد میکروبها فراهم نموده و دندان از این محل دچار پوسیدگی می‌گردد. این امر بخصوص در مورد دندانهای آسیا بیشتر رخ می‌دهد و باعث پوسیدگی زودرس آنها می‌شود. 


•    سطوح بین دندانی:این ناحیه نیز به دلیل عدم نفوذ موهای مسواک قابل تمیز کردن نیست بنابراین از نواحی مستعد پوسیدگی و بیماری لثه بشمار می‌آید. 

•    طوق دندان یا ناحیه اتصال لثه با دندان: تجمع میکروبها معمولاً در این ناحیه باعث بیماری لثه نیز می‌شود. 

نشانه‌های پوسیدگی
وقتی دندانی دچار پوسیدگی می‌شود، ممکن است یک یا چند مورد از علامتهای زیر را داشته باشد:
•    تغییر رنگ مینای دندان ، در محل پوسیدگی مینا قهوه‌ای یا سیاه رنگ می‌شود.
•    سوراخ شدن دندان در محل پوسیدگی ، گاهی میزان این تخریب کم است و فقط با معاینه دقیق مشخص می‌شود و گاهی مقدار زیادی از دندان از بین می‌رود، به طوری که شخص فکر می‌کند دندان او شکسته است.

•    حساس بودن یا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهای سرد، گرم، ترش و شیرین
•    حساس یودن یا درد گرفتن دندان وقتی که دندان ها را روی هم فشار می‌دهیم.
•    بوی بد دهان می‌تواند به علل مختلف ایجاد شود که یکی از علت های آن پوسیدگی دندان ها است.
•    گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و پاره شدن نخ دندان پوسیدگی بین دندانی می‌تواند باعث گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده شود.

پوسیدگی دندان چرا و چگونه ایجاد می‌شود؟
برای پیشگیری از ایجاد هر بیماری باید علل ایجاد کننده آن بیماری را بشناسیم. در مورد پوسیدگی دندان و پیشگیری از آن نیز لازم است ابتدا با عوامل ایجاد کننده آن آشنا شویم. بسیاری از افرادی که برای درمانهای دندان پزشکی مراجعه می‌کنند، در پاسخ به اینکه چرا دندانهایشان خراب شده است به مسئله ارث و جنس دندان اشاره می‌کنند. روشن است که خوبی جنس دندان در دوام آن مؤثر است با این حال عوامل دیگری هم دخالت دارند.

علل مختلفی برای ایجاد پوسیدگی مطرح شده است اما بطور کلی چهار عامل اصلی میکروبها، مواد قندی، مقاومت شخص و دندان و زماندر ایجاد پوسیدگی دندان نقش دارند.

این چهار عامل، همواره ایجاد پوسیدگی می‌کنند و اگر هر کدام نباشد، دندان پوسیده نمی‌شود. بدون میکروب، پوسیدگی در دندان اتفاق نمی‌افتد. اگر میکروبها حضور داشته باشند و مواد قندی نباشد، شدت وقوع پوسیدگی به این اندازه نخواهد بود. وجود میکروبها و مواد قندی نیز در اشخاصی که مقاومت طبیعی نسبت به بیماری دارند نمی‌تواند پوسیدگی ایجاد کند. و بالاخره میکروبها و مواد قندی و کمبود مقاومت شخص و دندان نیز در یک لحظه و یک روز سبب خرابی دندان نمی‌شود، بلکه مدت زمانی لازم است تا اینها بتوانند سطح سخت دندان را خراب کنند.
میکروبهای ایجاد کننده پوسیدگی دندان
در دهان هر فرد بطور طبیعی انواع و اقسام میکروب ها وجود دارد ولی همه میکروب های موجود در دهان، پوسیدگی را به وجود نمی‌آورند. وقتی مدتی دندان تمیز نشود، میکروبها بر روی دندان لایه‌ای را تشکیل می‌دهند که پلاک میکروبی نام دارد. پلاک میکروبی لایه نرم و غلیظی است که از مقدار زیادی باکتری های مختلف و سلولهای موجود در دهان تشکیل می‌شود و چنان بر سطح دندان می‌چسبد که به آسانی با آب شسته نمی‌شود. هر چه زمان بیشتر می‌گذرد، انواع مختلفی از میکروبها وارد پلاک میکروبی می‌شوند و بیماریزایی آن را بیشتر می‌کنند.

ذکر این نکته لازم است که پلاک میکروبی با رسوب نرم سفیدی که روی دندان می‌نشیند و قابل دیدن می‌باشد، متفاوت است. این رسوبات سفید رنگ به آسانی با آب شسته می‌شود. ولی پلاک میکروبی قابل دیدن نیست و بی‌رنگ است. پلاک میکروبی در صورتی قابل مشاهده است که آن را با مواد رنگی مخصوصی رنگ کنیم. برای نشان دادن پلاک میکروبی از قرصهای رنگی که قرص آشکار کننده پلاک میکروبی نام دارد استفاده می‌شود. برای از بین بردن پلاک میکروبی باید با دقت و حوصله دندان را مسواک کرد.

چه عواملی باعث ایجاد بیماری لثه و استخوان می شوند؟
بهداشت بد دهان و رعایت نکردن بهداشت روزانه (مسواک و نخ دندان) و همچنین عدم مراجعه به دندانپزشک برای جرم گیری دندان ها، باعث تجمع مواد غذایی در طوق دندان و زیر لثه می-شود. این مواد به شکل یک لایه چسبنده به که همان پلاک میکروبی است در زیر لثه باقی می مانند و به مرور زمان با اضافه شدن میکروب ها و باکتری ها سخت و محکم شده و به جرم دندان تبدیل می شوند.

هنگامی که جرم بر روی دندان تشکیل می شود دیگر با مسواک زدن و نخ دندان از روی دندان ها پاک نمی شود و فقط دندان پزشک می-تواند آن را با روشی که جرم گیری نام دارد از روی دندان بردارد. لثه اطراف دندان به این مواد واکنش نشان می دهد و دچار التهاب می شود و بیماری لثه از همین جا آغاز می شود. در ابتدا تنها لثه دچار تورم می شود که با برداشته شدن جرم قابل برگشت است و آسیبی به استخوان وارد نمی شود. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند موادی که باکتری ها ترشح می کنند و موادی که بدن در مقابله با آنها ترشح می کنند دست به دست هم داده و از بین رفتن استخوان آغاز می شود. لثه کم کم تحلیل رفته و عقب نشینی می کند و اگر درمان جرم گیری انجام نشود لثه  ها دچار عفونت می شوند و استخوان هم به تدریج از بین رفته و عقب نشینی خواهد کرد.

با تحلیل رفتن استخوان دندان بافت پشتیبان خود را از دست داده و به تدریج دچار لقی می شود. لق شدن دندان بدترین عارضه بیماری پریودونتال (بیماری لثه و استخوان اطراف دندان) است زیرا تقریبا غیر قابل برگشت است و ممکن است به کشیده شدن دندان منجر شود. علاوه بر این تحلیل رفتن لثه و استخوان باعث می شود ریشه که بافتی آسیب پذیر است بدون حفاظ و پشتیبان در محیط دهان قرار گیرد. سمنتوم (پوشش ریشه) بسیار آسیب پذیر است و به سرعت دچار پوسیدگی می شود. ریشه همچنین بسیار حساس است و در برابر غذا و نوشیدنی های سرد و گرم حساسیت نشان می دهد و بیمار درد شدیدی را تجربه خواهد کرد. این عفونت و التهاب همچنین رشته های ظریفی که دندان را به لثه و استخوان متصل می-کنند را نیز از بین می برد و لثه چسبنده به دندان شل شده و پاکت عمیقی در اطراف دندان به وجود خواهد آمد که تمیز کردن آن با مسواک غیر ممکن خواهد شد و این وضعیت به افزایش جرم بیشتر و بدتر شدن وضعیت دندان منتهی می شود.


علائم بیماری لثه (پریودونتال) چیست؟
در بیماری پریودونتال لثه ها ورم کرده و قرمز پررنگ یا بنفش هستند، دهان بوی بدی می گیرد، لثه ها تحلیل می روند و دندانها لق می شوند. ممکن است لثه ها به طور خود به خود یا به هنگام مسواک زدن دچار خونریزی شوند یا از ناحیه بین لثه و دندان چرک خارج شود. کشیدن سیگار، بعضی از انواع بیماری ها مانند دیابت، بالارفتن سن و بعضی فاکتورهای دیگر مانند تغییرات هورمونی در زنان و دختران احتمال ابتلا به بیماری لثه را بیشتر می کنند. اگر فرد تحت استرس شدید باشد دفاع و ایمنی بدن در برابر بیماری پریودونتال ضعیفتر خواهد شد. بعضی از داروهای ضد افسردگی و داروهای مورد استفاده در بیماران قلبی به دلیل کم کردن بزاق بهداشت دهان را به مخاطره می-اندازند. بیماری هایی مانند ایدز و سرطان نیز برای سلامت لثه-ها خطرناکند. بعضی از افراد هم به صورت ژنتیکی به بیماری های لثه ای مستعدتر هستند.
چه کسانی بیشتر به بیماری پریودونتال مبتلا می-شوند؟
بیماری پریودونتال معمولا بعد از سن ۳۰ سالگی پدید می آید و شیوع آن در مردان بیشتر از زنان است. در نوجوانان نیز بیشترالتهاب لثه را می توان یافت و کمتر به التهاب و تحلیل استخوان دچار می شوند .به طور کلی در هر فردی که پلاک و جرم برروی دندان باقی بماند احتمال ایجاد این بیماری وجود دارد.
چه باید بکنید تا از ایجاد این بیماری جلوگیری شود؟
تعدادی از نکاتی که باید رعایت شود عبارتند از :
-مسواک زدن دندان ها با یک خمیر دندان حاوی فلوراید حداقل دوبار در روز هر بار به مدت 4 دقیقه
-استفاده روزانه از نخ دندان
-مراجعه به دندان پزشک برای بررسی سلامت دهان و دندان و جرم گیری هر شش ماه یک بار
-رژیم غذایی سالم
-عدم استفاده از دخانیات
متاسفانه این بیماری تا به مراحل پیشرفته نرسیده باشد ممکن است علامت خاصی نداشته باشد.بعضی از علائم عبارتند از:
-بوی بد و مداوم دهان
-قرمزی و تورم لثه ها
-دردناک بودن یا خونریزی بی دلیل از لثه ها
-حس درد هنگام عمل جویدن
-لق شدن دندان ها
-حساس شدن به گرما و سرما

• پاکسازی عمقی لثه (شامل جرم گیری ومسطح کردن سطح ریشه): دندانپزشک از دستگاه جرم گیری برای دندان های سالم و از قلم های جرم گیری دستی برای دندان های روکش شده و قسمت های ترمیم شده دندان استفاده می کند و جرم های بالا و زیر لثه را به طور کامل از روی دندان ها پاک می کند. با صاف کردن سطح ریشه قسمت های زبر و خشنی که در سطح ریشه وجود دارند و باعث تجمع جرم و پلاک می شوند و باکتری هایی که برروی ریشه چسبیده اند برداشته می شوند که این عمل بیماری را درمان می کند. برخلاف تصور عموم جرم گیری اگر توسط دندانپزشک یا
بهداشت کار آگاه و با تجربه انجام شود به مینای دندان هیچ گونه آسیبی وارد نمی شود.
خمیردندان :
خمیر دندان در کنار مسواک و نخ دندان یکی از اصلی ترین عوامل در حفظ بهداشت دهان و دندان است. ماده ای که استفاده از آن به قرن ها پیش باز می گردد. خمیردندان، فراورده‌ای است که برای برداشتن ذرات غذایی و پلاک میکروبی و به‌طور کلی رسوبات و لایه‌های تشکیل شده بر روی دندان‌ها بکار می‌رود. علاوه براین خمیردندان به منظور رساندن یک ماده دارویی یا شیمیایی خاص به سطح دندان برای مقاصد پیشگیری یا درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از یک خمیر دندان خوب چه انتظاری می‌رود؟
-بدون آسیب زدن به مینای دندان، به تمیز کردن سطح دندان کمک کند.
-زیبایی دندان ها را بهبود بخشد
-از طعم مطبوعی برخوردار باشد و دهان را خوشبو کند.
-از نظر شیمیایی و فیزیکی پایدار باشد
-ترشح آب دهان را بیشتر کند
-تاثیر ضد پوسیدگی قوی داشته باشد
-از دندان ها در برابر بیماری های لثه  و پریودنتال محافظت کند.
-تشکیل جرم روی دندان ها را به تاخیر اندازد
-حساسیت دندان ها را کاهش دهد
-بسته بندی مناسب داشته باشد

طبقه‌بندی خمیردندان‌ها بر اساس عملکرد  

۱- خمیردندانهای ضد پوسیدگی (Anti-cavity): حاوی ترکیبات فلوراید هستند و از پوسیدگی دندان پیشگیری می‌کنند.

۲- خمیردندانهای ضدپلاک و ضد ژنژیویت :(Anti-plaque/gingivitis) دارای ترکیباتی چون کلرهگزیدین، سانگواینارین، استانوس فلوراید، بیکربنات سدیم، پراکسید هیدروژن و تریکلوزان هستند. هدف اصلی از کاربرد آن‌ها پیشگیری از بیماریهای لثه و بافتهای حمایت کننده اطراف دندان است.

۳- خمیردندانهای ضد حساسیت (َ(Anti-sensitivity: با داشتن ترکیباتی چون نیترات پتاسیم، اکسیلات پتاسیم، کلرید استرانسیوم و سیترات سدیم، حساسیت دندان (مثلا درد لحظه‌ای با سرما یا گرما به خاطر عقب نشینی لثه و استخوان اطراف دندان در افراد مسن) را کاهش می‌دهند.

۴- خمیردندانهای ضد جرم:  (Anti-Calculus) پروسه معدنی شدن پلاک دندانی و در نتیجه رسوب جرم بر روی دندان را بوسیله عواملی چون پیروفسفات‌ها و کلرید روی کاهش می‌دهند.

۵- خمیردندانهای سفیدکننده  :(Whitening) تغییر رنگ دندان را یا از طریق روش‌های مکانیکی (ذرات ساینده) یا شیمیایی (هیدروژن پراکساید یا کاربامید پراکساید) کاهش می‌دهند.

۶- خمیردندانهای آرایشی (Cosmetic) :هدف از کاربردشان، تمیز و پالیش کردن سطح دندان‌ها به منظور زیبایی است.
اجزای خمیردندان‌ها
ذرات ساینده (Abrasive): مانند کربنات سدیم، کربنات کلسیم، پیروفسفات کلسیم و اکسید سیلیکون این ذرات کمک می‌کنند خرده‌های غذایی و پلاک میکروبی از سطح دندان پاک شود ولی نباید خودشان آسیبی به مینای دندان وارد کنند. درجه سایندگی یک خمیردندان بستگی به سختی ذاتی، اندازه و شکل ذرات ساینده دارد. البته متغیرهای دیگری ازجمله روش مسواک زدن، میزان فشار وارده بر مسواک، درجه سختی موهای مسواک، مسیر حرکات و تعداد حرکات مسواک هم می‌توانند سایندگی یک خمیردندان را تحت تاثیر قرار دهند.
- آب
- مواد نگهدارنده رطوبت:  (Humectant): مثل سوربیتول، مانیتول، گلیسرول و پروپیلن گلیکول. این مواد، رطوبت خمیردندان را حفظ می‌کنند و از سخت شدن آن جلوگیری می‌کنند.

- عامل کف کننده: (Detergent) مثل سدیم لوریل سولفات. خاصیت کف کنندگی به حذف بهتر دبریهای غذایی و پلاک میکروبی که در اثر موهای مسواک ازسطح دندان کنده شده‌اند، کمک می‌کند.

- عامل باندینگ یا  :Thickening از ته نشین شدن مواد جامد یک خمیردندان جلوگیری می‌کنند.

- عامل طعم دهنده: اضافه کردن اسانس‌ها و عصاره‌های معطری چون نعناع، دارچین، آویشن، وانیل و… باعث
پذیرش عمومی بیشتر یک خمیردندان می‌شود.

- عامل شیرین کننده: مثل ساخارین، سیکلامات و زایلیتول

- عامل درمانی: مانند ترکیبات دارای فلوراید که باعث اثر ضدپوسیدگی خمیردندان می‌شوند.

- مواد نگهدارنده: مثل سدیم بنزوات. از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها در خمیردندان جلوگیری می‌کنند.

فلوراید در خمیردندان‌ها
رایج‌ترین ماده درمانی اضافه شده به خمیردندان، فلوراید است که با مقاوم کردن مینای دندان به پیشگیری از پوسیدگی کمک می‌کند. در سال ۱۹۶۰ انجمن دندانپزشکی آمریکا برای اولین بار به یک خمیردندان (Crest) تاییدیه قبولی موقت داد که آن را به عنوان یک خمیردندان پیشگیری کننده از پوسیدگی طبقه بندی می‌کرد. در سال ۱۹۶۴ بر اساس مطالعات بیشتر این تاییدیه به قبولی کامل ارتقا یافت.
امروزه مقدار فلوراید درخمیر دندانهایی که بدون نسخه به فروش می‌رسند، معمولا درحد ۱۰۰۰-۱۱۰۰ PPM است و برای خمیردندانهای نیازمند به نسخه پزشک می‌تواند تا ۵۰۰۰ PPM در هر تیوب باشد. در خمیردندانهای کودکان میزان فلوراید کمتر و در حد ۵۵۰ PPM مطلوب است.
عامل درمانی در خمیردندانهای امروزی، معمولا یکی از سه ترکیب سدیم فلوراید، استانوس فلوراید یا سدیم منوفلورو فسفات هستند که مورد تایید انجمن دندانپزشکی آمریکا قرار گرفته‌اند. نکته مهم این است که همه خمیردندانهای دارای فلوراید، فعالیت پیشگیری از پوسیدگی را نشان نداده‌اند. سطح فلوراید فعال باید کافی باشد و در طول تاریخ مصرف خمیردندان حفظ شود تا فعالیت ضد پوسیدگی ایجاد شود. همچنین فلوراید باید با سایر اجزای خمیردندان سازگار باشد.
کاربرد یک ترکیب کلسیم-فسفات در خمیردندانهای فلورایددار در بازار امروز در حال افزایش است. این ترکیب هم به پیشگیری از شروع پوسیدگیهای دندانی کمک می‌کند و هم باعث دوباره معدنی شدن ساختار دندانی در ضایعات پوسیدگی اولیه می‌شود.

 


  • آناتومی دندان، پوسیدگی دندان و پیشگیری
  • آناتومی دندان، پوسیدگی دندان و پیشگیری


3Article Rating


ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

وب سایت

در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.

جستجو در مقالات

آرشیو مقالات